Mehmet Ali Ayni

"Osmanlı saltanatı zamanında gerek devletin umumî ve siyaset idaresinde, gerek halkın hususî hayatında hakim olan, din idi. Harp ve sulh için, mutlaka cihet-i şer'iyyeden fetva alınırdı. Herhangi işe ait olursa olsun, bir nizam yapılacağı vakit mutlaka dinî kâidelere bina ve tatbik edilmesine itina olunursa. Şayet buna imkan yoksa, hocalar bütün zekavetlerini sarf ederek bu mutabakatı şeklen olsun muhafaza yolunu bularak bu sûretle güya vicdanlarını teskin ederlerdi... Türk milleti hocaların bu bârid ve manasız taassuplarından çok zarar görmüştür... Bunun için yeni doğan Türkiye devletinde dini dünyada ayırmak bir zaruret halini almıştı.